Staramy się jak najtrafniej diagnozować problemy rodzin osób zaginionych i ich potrzeby - Wywiad z Zuzanną Ziajko, Dyrektor Zespołu ds. Poszukiwań i Identyfikacji

Drukuj ›

4 sierpnia 2011

Co jest najczęstszą przyczyną zaginięć wśród młodych ludzi?

Przyczyny zaginięć są bardzo mocno powiązane z wiekiem. W przypadku małych dzieci, do 11-12 roku życia mamy najczęściej do czynienia z brakiem właściwej opieki ze strony rodziców i opiekunów. Dziecko, które się zgubi nie potrafi samo odnaleźć drogi do domu. Jest zdane na dorosłe osoby, które spotka. Mogą pomóc w jego bezpiecznym powrocie do domu lub wykorzystać sytuację i wyrządzić krzywdę.

Inną grupę stanowią nastolatki, wśród których najczęstszą przyczyną zaginięć są ucieczki z domu. Niestety wciąż obniża się granica wieku młodych osób uciekających z domu. Zgłaszane są do nas coraz młodsze dzieci i również w tej grupie, wiekowo najmłodszej, zdarzają się przypadki samobójstw i przestępstw. Ucieczki w tym wieku wiążą się z kryzysem wieku dorastania. Młodzi ludzie czują się odrzuceni, niezrozumiani. Zapracowani rodzice często nie poświęcają dzieciom wystarczającej ilości czasu. Nie są w stanie dostrzec sygnałów zapowiadających ucieczkę.

A co może zrobić rodzic, którego dziecko ucieknie z domu?

Kiedy już dojdzie do ucieczki ważne, by bez względu na okoliczności jak najszybciej zgłosić dziecko jako zaginione. Nawet najmniej niepokojące okoliczności mogą prowadzić do tragicznych konsekwencji. W ITACE każde zaginięcie osoby nieletniej traktujemy bardzo poważnie, zdając sobie sprawę, że może prowadzić do tragedii. Bez względu na to, czy nastolatek uciekł po raz pierwszy czy piąty. Takim rodzinom oferujemy kompleksowe wsparcie zdając sobie sprawę, że zlokalizowanie dziecka to jedno, ale równie ważne jest zdiagnozowanie problemu, który prowadzi do ucieczki i rozwiązanie go. W tym pomagają nasi psycholodzy oraz mediator.

Wiemy, że 80% osób zaginionych to ludzie dorośli. Co się z nimi dzieje?

Ostatnio wyodrębniła się nowa grupa osób zaginionych – dwudziestokilkulatkowie, jeszcze w trakcie studiów, a także absolwenci. Strach przed dorosłym życiem, zwiększone wymagania na rynku pracy i ze strony najbliższych, to najczęstsze przyczyny zaginięć tych młodych ludzi.

Zdarzają się także dobrowolne, świadome odejścia z domu. Czasem ludzie pragnąc zmiany w dotychczasowym życiu, wiodący na co dzień normalne życie, opuszczają swe rodziny. Brak im jednak odwagi cywilnej by o swojej decyzji poinformować rodzinę. W ITACE szanujemy wolność każdego człowieka i jego prawo do decydowania o sobie. W takiej sytuacji informujemy zaginioną osobę, kto jej szuka i kto prosi o kontakt. Rozmawiamy, ale nie zmuszamy do kontaktu. To musi być dobrowolna decyzja. Od stycznia 2011 roku zarejestrowaliśmy 11 takich przypadków.

Dużą grupę osób zaginionych stanowią osoby starsze i chore, które nie pamiętają drogi powrotnej do domu. Osoby tracą pamięć, trafiają do szpitala lub niestety umierają.

Z jakimi problemami w codziennej pracy spotykają się pracownicy ITAKI?

Największym problemem jest zwlekanie przez rodziny ze zgłoszeniem zaginięcia. To sprawia, że okoliczności zaginięcia dezaktualizują się, a to utrudnia podjęcie efektywnych działań. Zdarza się, że zgłaszane są do nas zaginięcia nie tylko sprzed miesiąca, dwóch, ale nawet roku czy kilku lat. W takich sytuacjach bardzo trudno jest odtworzyć okoliczności zaginięcia i dotrzeć np. do informatorów.

Innego rodzaju problemem jest brak bazy DNA. Następstwem tej sytuacji jest liczba kilku tysięcy niezidentyfikowanych zwłok oraz bieżący problem z identyfikacją. Mamy nadzieję, że wkrótce uda się taką bazę stworzyć w Polsce. Dla nas to jedno z priorytetowych działań.

Na jaką pomoc ze strony Fundacji może liczyć rodzina zgłaszająca zaginięcie?

Oprócz podstawowej działalności, jaką jest poszukiwanie osób zaginionych, Fundacja otacza rodziny osób zaginionych wszechstronną opieką. Jest to zarówno wsparcie psychologiczne, ale też pomoc prawna, socjalna czy mediacje. Co warto podkreślić, jesteśmy jedyną instytucją w Polsce, która oferuje taką pomoc, w dodatku całkowicie bezpłatnie. Często jest to pomoc długofalowa, wiele rodzin szuka swoich bliskich przez kilka, kilkanaście lat i przez cały ten czas mogą liczyć na naszą pomoc. Na ponad tysiąc poszukiwanych przez nas obecnie osób, aż 700 stanowią osoby zaginione co najmniej 2 lata temu.  

Zawsze staramy się jak najtrafniej diagnozować problemy rodzin i ich potrzeby, w zależności od okoliczności zaginięcia. Przykładem może tu być ucieczka dziecka z domu. Naszym zadaniem jest nie tylko odnalezienie zaginionego i doprowadzenie do jego powrotu do domu, ale też przygotowanie rodziny na ten powrót. Staramy się tak pracować z rodziną  by zagwarantować młodemu człowiekowi bezpieczny powrót do domu, ale też zapobiec kolejnym ucieczkom.

Czy ITAKA pomaga tylko telefonicznie?

W odpowiedzi na zapotrzebowanie ze strony rodzin osób zaginionych udało nam się w tym roku otworzyć Punk Wsparcia Bezpośredniego, w którym można osobiście spotkać się z psychologiem, prawnikiem czy mediatorem. Taka pomoc jest oczywiście bezpłatna. Mamy już pierwsze pozytywne efekty i widząc ogromne zapotrzebowanie myślimy o poszerzeniu tej oferty.